Ирек ФӘТХЕЛИСЛАМОВ. Кышын да эш тынмаган

Кыш. Авыл өстенә салкын томан төшкән. Салам түбәле йортлар арасындагы тар урамнарны кар көртләре каплаган. Ә фронттан меңләгән чакрым ераклыктагы Башкортстан авылында тормыш барыбер туктамый.

1942 елда төшерелгән бу фотода – Бәләбәй районындагы Чапаев исемендәге колхозның өченче бригада бригадиры. Ул авыл хуҗалыгы агрегатларын ремонтлау белән мәшгуль. Кадр беренче карашка гади генә тоела: кышкы салкында эшләп торучы авыл кешесе. Әмма шушы фотосурәттә бөтен бер чорның йөзе чагыла.

Ул вакытта ил фронт өчен эшли. Ир-атларның күпчелеге сугышта. Авылларда картлар, хатын-кызлар һәм үсмерләр кала. Әмма икмәк тә кирәк, техника да эшләргә тиеш. Чөнки фронтның язмышы күп очракта тыл хезмәтенә бәйле була.

Фотода бригадирның эш белән мәшгуль йөзе күренә. Өстендә кышкы тун, башында йон бүрек. Куллары салкын тимергә ябышкан. Ул авыл хуҗалыгы машинасының механизмын көйләп маташа. Бу инде гадәти ремонт кына түгел – ул чор кешесенең түземлеге, сабырлыгы һәм җаваплылыгы символы.

Сугыш елларында техника кадере аеруча зур була. Яңа агрегатлар җитми, ватылганын алыштырырлык мөмкинлек юк диярлек. Шуңа күрә һәр детальне саклап тоталар, һәр механизмны яңадан эшкә кайтарырга тырышалар. Авыл бригадирлары, механиклар, тимерчеләр кайчак көннәр буе остаханәдән чыкмый.

Бу фотоның кыйммәте дә шунда – ул безгә фронттагы батырлык кына түгел, тылдагы фидакарь хезмәт турында да искә төшерә.

Чөнки Җиңү окопларда гына яуланмый.

Ул менә шушы салкын кышларда, авыл ишегалларында, ватылган тимер янында да туа.

Фотосурәтнең авторы – фотограф В. Башкиров. Ул 1942 елның гыйнварында Башкортстан авылларының сугыш чоры тормышын төшереп калдыра. Бүген бу кадр Русия дәүләт кинофотодокументлар архивы фондларында саклана.

Дистәләрчә ел узса да, бу фотога караганда бер нәрсә аеруча нык сизелә: ул чор кешеләре зарланырга вакыт тапмаган.

Алар бары тик эшләгән.

Һәм шул хезмәт белән Җиңүне якынайткан.

Ирек ФӘТХЕЛИСЛАМОВ.

Илдус ФАЗЛЕТДИНОВның әдәби эшкәртүендә.

Фото Мәскәүдәге Русия дәүләт кинофотодокументлар архивыннан алынды (саклану саны – 192024).