Имтихан бирәсебез бар

1. Беренчедән, күзләре белән нәрсә күргәннәр, колаклары белән нәрсә ишеткәннәр, күңелләрендә нинди ният йөрткәннәр – шул турыда сорау алу булачак. Моңа Аллаһның киләсе сүзләре дәлил: “[И кеше!] Белмәгән нәрсәң артыннан иярмә. Һичшиксез, колак, күз һәм йөрәк – боларның барысы да [Хөкем көнендә] җавап тотачак” (“Әл-Исра” сүрәсе, 36нчы аять).
2. Кемгә гыйбадәт кылган, кемнәрне үзенә илаһ итеп алган – шул турыда да соралачак һәр кеше. Мәсәлән, мөшрикләрдән: “Кемне үзегезгә илаһ итеп алдыгыз?” – дип сорасалар, Аллаһка тиңдәшләр куюларын, ялган илаһларга табынуларын берничек тә аңлата алмаячаклар, ди. Бу турыда Аллаһ Тәгалә шулай ди: “Ул көнне Аллаһ, аларга мөрәҗәгать итеп: «Сез бар дип уйлаган тиңдәшләрем кайда?!» – дияр” (“Әл-Касас” сүрәсе, 62нче аять).
3. Пәйгамбәрләр китергән рисаләткә иярделәрме, юкмы икәнлеге дә соралачак. Моңа киләсе аять дәлил: “Ул көнне Аллаһ, аларга мөрәҗәгать итеп: «Рәсүлләргә нәрсә дип җавап бирдегез?» – дияр” (“Әл-Касас” сүрәсе, 65нче аять).
4. Кыямәт көнендә кешеләр һәр кылган эшләре өчен җавап бирәчәк. Һәркем яхшы гамәлләрен дә, гөнаһлы эшләрен дә күрәчәк, бернәрсәне дә яшереп булмаячак. Бу турыда Коръәндә шулай диелә: “Раббың белән ант итәм! Нәрсә кылганнары хакында аларның барысыннан да мотлак сораячакбыз!” (“Әл-Хиҗр” сүрәсе, 92–93нче аятьләр).
5. Нинди вәгъдәләр биргәннәр, нинди килешүләр төзегәннәр – шул турыда да сорау алу булачак. Моңа Аллаһның киләсе сүзләре дәлил: “Килешүләрегезгә тугры булыгыз, чөнки [Хөкем көнендә] килешүләр хакында соралачаксыз” (“Әл-Исра” сүрәсе, 34нче аять).
6. Кешенең бу дөньяда җыйган бөтен мал-мөлкәте дә Кыямәт көнендә җавап тотуга сәбәп булачак. Нәрсәләр кулланганбыз, нәрсәгә ия булганбыз – барысы өчен дә соралачакбыз. Аллаһ Тәгалә ул турыда шулай ди: “Ул көнне сез [дөньялыктагы] нигъмәтләр хакында соралачаксыз!” (“Әт-Тәкәсүр” сүрәсе, 8нче аять).
7. Гомумән, кеше бу дөньяда бирелгән гомерен ничек уздырганы хакында соралачак, гамәлләрнең кечесе дә, зуры да күренми калмаячак. Аллаһ Тәгалә Коръәндә шулай ди: “Кемнәргә рәсүлләр җибәрелгән, шулардан Без сорау алачакбыз, рәсүлләрдән дә соралачак. Без, гыйлемгә таянып, аларга (бар мәхлукатка) гамәлләре хакында хикәят кылырбыз. Безнең гаип булган чакларыбыз булмый (Без һәрчак якынбыз)!” (“Әл-Әгъраф” сүрәсе, 6–7нче аятьләр).
8. Кыямәт көнендә соралачак нәрсәләр хакында Аллаһ рәсүленнән (с.г.в.) риваять ителгән бер хәдистә шулай диелә: “Гомерен ничек үткәрүе, гыйлеме һәм аңа ярашлы ничек эш итүе, мал-мөлкәтен ничек табуы һәм ничек сарыф итүе, тәнен ничек куллануы хакында соралмыйча, Аллаһ бәндәсе Кыямәт көнендә үз урыныннан кузгалмаячак” (Тирмизи риваяте; сахих хәдис).

Дини календарьдан.