Хисаметдин ИСМӘГЫЙЛЕВ. Фәйзулла. Повесть (11)

(Дәвамы.)

IX

Көндезге унберләр тирәсендә эт өргән тавыш ише­телде. Бертуктаусыз авыр уйларга бирелеп, алда нәрсә булырын белмичә, билгесез көтүдән йончыган Зилә, моңа шатланып куйды. Күп тә үтми, Гоша килеп керде. Артыннан, кулларына ике зур юл сумкасы күтәреп, кичә Зиләләрне каршы алган ир дә ияргән иде. Гоша ниндидер ишарә ясагач, сумкаларны кал­дырып чыгып китте. Шуннан соң Карчыга танау:

– Йә, ничек? – дип сорап куйды. “Без риза”, – дигән җавап ишетеп, канәгать елмай­ды һәм зур сумкаларга ишарәләп:  – Сезгә юл кирәк-яраклары, өстегезне алыштырыгыз. Монда киемнәр, ә монысында ризыклар. Бүген кич юлга кузгаласыз. Билет – кесәдә, – дип, үз кесәсен шапылдатып сугып алды. Шуннан: – Ял итегез, – диде дә, Зилә белән Фәйзулланың ни әйтерләрен дә көтми чыгып китте.

Тагын авыр минутлар башланды. Иң авыры – бу дөньяда якыннарыңны югалту белән билгесезлек икән. Алар, кичне җиткерә алмый, ут йоттылар һәм катгый бер карарга килделәр: качарга, ничек кенә бул­са да качарга. Тик алар кайда һәм кайчан качарга икәнлеген белмиләр иде әле. Кайда туры килә, шун­да. Ә әлегә кичкә кадәр тыныч кына көтәргә булдылар.

“Ит изгелек, көт явызлык” шушы була инде. Нәрсәгә кирәк булды соң аларга бу сары чемоданнар? Чиләбегә кадәр алып кайтыгыз, Аллаһ хакы өчен, дигән булды бит әле. Юха еландай ничек бөтерелде теге ха­тын. Йә, акчага ялланган, йә үзе үк шул бандада йөргән юлбасардыр әле. Ни булса, шул булыр. Бер җае чыгар әле”, – дип, үз-үзен тынычландырды Зилә. Үз уйларыннан үзе арып, бөкләнеп диванга менеп ят­кан иде, изрәп йоклап та китте.

Гоша килгәндә Зилә йокысын туйдырып, бераз ты­нычланып, Маруся түти белән әкрен генә сөйләшә-сөйләшә, чәй эчә иде. Маруся түти, Зиләнең телен теш артында тотачагына вәгъдә алып, күп нәрсәләр сөйләде. Монда Гошадан да зуррак башлыклар бар икән. Күп түрәләр һәм милиция сатып алынган. Гоша аларның бер хезмәтчесе генә, ди. Маруся түти әллә куркыта, әллә чынлап сөйли. Зилә бик ышанып та бетмәде. Шулай да түти сөйләгәннәрне хәтеренә сең­дерә барды. Карчыга танау килеп кергәч:

– Йә, кунаклар, ничек, әзерсезме? Әзер булсагыз, бик яхшы. Тәүдә үк шуны әйтәм: сезне Дүшәмбегә барып җитмәс борын ук каршы алырлар. Шул ук стансада киемнәрегезне алыштырып, фәлән-фәлән номер поездга кире утырасыз. Калганын шунда аңлатырлар. Менә билетлар һәм документларыгыз, – дип, Зиләләрнең югалган дип исәпләнгән документ-кәгазьләрен бирде.

Зилә чак: “Нинди кабәхәт бәндәләр икән сез!” – дип кычкырып җибәрмәде. Шулай да әлләни әһәмият бирмәгән кеше кебек кыланып, үзләренең документ­ларын һәм билетларын алды.

– Әйдә, ашыгыгыз, сезне машина көтә, поезд бер сәгатьтән кузгала, – дип, Гоша аларны ашыктырды Зилә улын киендерә башлаган иде:

– Ә улыгызны сез кайтканчы Маруся түти карап торачак, – дип, Зилә белән Фәйзулланың төне буе корган уй-планнарын берьюлы челпәрәмә китерде. Бу сүзләрне ишеткән Зиләнең йөзе бөтенләй үзгәрде, өстәл янындагы урындыкка “лып” итеп утырды да:

– Балакаемны ташлап мин беркайда да бармыйм Теләсә нәрсә эшләтегез. Сезнең ихтыярда. Әйттем – бетте, – диде дә, нәфрәт тулы күзләрен Карчыга танауга төбәде. Гоша исә үз чиратында каш астыннан сөзеп, әлегә Зиләдән башка беркем дә каршы тора алмаган авыр карашын аңа төбәде. Карчыга танау бу юлы карашына бөтен көчен туплады. Кичәге таныш зәһәр караш дулкыны бөтен авырлыгы, бөтен көче белән Зиләгә килеп бәрелде. Әйтерсең дә Зиләне кайнар су белән коендырып, аннан суык бәкегә ташла­дылар. Бөтен тәне сулкылдап, чемердәп китте. Йөрәкнең тибешен туктатырлык дулкын аны баса баш­лады. Бөтен көчен, бөтен ихтыярын туплап, Зилә шу­шы дулкынга карышты. Күз карашлары белән бер-берсен җиңәргә тырышып, ике арада сугыш башланды. Тәүге мизгелдә башы әйләнеп, стеналар өстенә авып төшкәндәй булды. Гүя дөньяның асты өскә килде. Тиздән Зилә упкынга, караңгылыкка очачак иде. Чегән хатыннарына ничек каршы торырга икәнлеге турында аның ишеткәне бар иде. Бу турыда укыганы да булды. Шулар кинәт Зиләнең исенә төште һәм ул иң тәүдә аяк бармакларын селкетеп, берсе өстенә берсен куеп, аларны кысты. Шул мизгелдә үзенең күз карашын Карчыга борынның күз карасын­нан аерып, аның куе ике кашы арасына күчереп өлгерде. Югыйсә, тагын бер ярты секундка соңга кал­ган булса, йә башы әйләнеп утыргычтан егылачак, яисә, һушын югалтып, авып төшәчәк иде.

Гоша, үз чиратында, игътибарын ниндидер бер кыс­ка мизгелгә Зиләнең селкенеп куйган аяк бармакла­рына юнәлтте. Бу исә хатын файдасына булды. Юк, юк, Гоша күз карашын аның күз карасыннан алмады. Ә менә Зиләнең күз карашын үзенең ике каш арасына күчергәнен сизми калды. Вакыт күбрәк үткән саен, Карчыга танауның авыр карашы көчсезләнгәннән көчсезләнә барды, һәм тора-бара ул бер гади караш­ка әйләнде. Гоша түзмәде, бу авыр тынлыкны бозып, әллә кайдан, гүя ниндидер бер торбадан чыккан та­выш белән:

– Ярар, шулай булсын, – дип, авыр сулап куйды. Тирләп үк чыкты хәтта. Тавышы зәгыйфьләнеп калган­дай булды. Һәрхәлдә, хатынга шулай тоелды.

Зилә Карчыга та­науны җиңәчәген башына да китермәгән иде. Бу гип­нозлы карашка түзә алуына чиксез шатланды. Ә менә аның утырган урыны юп-юеш иде. Әгәр дә аягөсте булса, ул һичшиксез, егылган булыр иде.

Шулвакыт исенә әкият дисәң, әкият түгел, легенда дисәң, легендага охшамаган бер нәрсә килеп төште. Имеш, буар елан үзенең корбанын күз карашы белән арбый икән. Имеш, аның күзенә караган куян, йә бүтән шу­ның ише җанвар, һични эшли алмый, үзе аның авызы­на барып керә, диләр. Бу дөрес, һичшиксез, дөрес. Әкият түгел, ә чынбарлык. Моны Зилә әле генә үзендә тойды. Эчке киемнәре чылану аркасында, урыныннан да торырга куркып, һаман да карашын Карчыга тана­уның ике каш арасыннан алмады. Тегесе исә, җиңелү­еннән гарьләнепме: “Вакыт тар. Күрсәтер идем мин сиңа карашлар дуэлен, кәнтәй”, һәм тагын әллә нәрсәләр дип сүгенде. Сүгенер дә шул. Юкка гына унике ел буена көчсезрәкләр белән күнегүләр үткәрдемени ул?

Зилә Илдарны үзләре белән алырга рөхсәт итүенә чиксез шатланды һәм үз чиратында:

– Балалы ана, бигрәк тә гарип балалы, кешедә беркайчан да шик-шөбһә тудырмый. Ә безгә, кайткач яшәп китәргә акча бик тә кирәк булачак. Сез тәкъдим иткән акча, чынлап безнеке булса, мин Дүшәмбегә генә түгел, җәһәннәм читенә дә барырга риза, – диде. Бу Карчыга танауның уяулыгын киметергә теләп әйтелгән сүзләр иде. Тегесе моны үзенчә аңлап, эчтән генә: “Акча ул әллә кемнәрне юлдан яздыра, җитмәсә, син комсыз да икән”, – дип уйлап куйды.

Илдарны киендереп, бүтән юл кирәк-яракларын әзерләделәр. Фәйзулла почмакта торган биштәр-чемоданнарына барып ябышкан иде, Зилә:

– Син нәрсә, Фәйзулла? Әйберләр монда торсын. Кире кайткач алырбыз әле. Ул төенчекләрне кире Дүшәмбегә өстерәп йөрмәбез бит инде. Әйе бит, Маруся түти? – диде, ишектән күренгән Маруся түтигә җөпләргә кушып. Түти дә үз чиратында:

– Әлбәттә, әлбәттә. Кем тисен аларга. Атна үтмәс, кире исән-сау кайтып та җитәрсез, Аллаһы боерса, – дип куәтләде. Гоша да бу ике тинтәкнең акча өчен Дүшәмбегә барып, чемоданнарны алып кайтачакла- рына чынлап ышанды. Ә инде юлда наркотик тулы чемодан белән эләксәләр, монысы – язмыш. Һәркемнең үз язмышы үзе белән. Теләсә ничек котылсыннар. Тьфү, тьфү, алай була күрмәсен, барысы әрәм булачак, – дип, як-ягына төкереп куйды.

Бик эшлекле кыяфәттә Зилә белән Фәйзулланы өйрәткәләп, киңәшләр бирде.

– Сез бик кеше күзенә чалынып, теләсә кем белән аралашып бармагыз. Ашарга-эчәргә сумка тулы. Стансаларда төшеп йөрмәгез. Карагыз аны, – дигән булды. Зилә күтәренке кәеф белән:

– Әлбәттә, әлбәттә, Гоша әфәнде, – дип, шартына китереп җөпләп куйды. Ул, тыштан елмайса да, эчендә ут инде. Монда каласы әйберләренең мәңгегә югалачагын уйлап көенде. Бигрәк тә фотоальбом белән Коръән китабы – әнисенең бүләге әрәм була. Коръән китабын исенә төшергән иде, йөзе яктырып китте. Зиһене ачыкланды. Тиз-тиз генә чемоданын ачып бер төргәк алды. Фотоальбом белән Коръәнне Зилә аерым бер чиста яулыкка төреп салган иде. Әл дә икесен бер яулыкка төргән әле. Моны күреп торган Гоша шикләнеп:

– Анысы нәрсә тагын? – дип сорады. Зилә:

– Бу – Коръән һәм догалыклар. Сезнеңчә Инҗил китабы, – дип аңлатты һәм: – Юлда хәвеф-хәтәрдән саклый, кыен чакта ярдәм итә, – дип, һич шик калмаслык итеп дәлилләде. Гоша да канәгать кыяфәт белән:

– Әлбәттә, әлбәттә, шулай кирәк. Вәт маладис, вәт нинди акыллы хатын, – дип мактап куйды.

Юлга чыгар алдыннан утырып алдылар. Маруся түти юлчыларның артларыннан чукына-чукына, эчтән генә: ”Бүтән, балакайлар, бу йортка юлыгыз төшмәсен, исән-сау туган илегезгә кайтып җитегез. И Ходаем, гөнаһлары булса, ярлыка бу бәндәләрне”, – дип, изге теләкләр теләп калды. Үзе кайгы кичергән зат кына кеше кайгысын аңлый шул. Кайчан да булса, бер вакыт бу төрмәдән котылачагына өметен өзми иде Маруся түти.

Янәшәдәге тимер юл вокзалына, юл яздырыр өчен, әллә ничә урам үтеп килделәр. Поездга утырта башла­маганнар иде әле. Халык перронда гү килеп, әле те­геләй, әле болай йөренә. Гоша кайдадыр юк булды. Фәйзуллаларны каршы алган ир белән хатын аларны озатырга да килгәннәр икән.

Кайткан төнне Фәйзулла бик игътибар итмәгән иде: вокзал алай бик үзгәрмәгән, шул көе. Теге баштарак кына биек, якты тагын бер корпус төзегәннәр Тирә-як-та төрле-төрле сату киосклары күбәеп киткән. Вокзал ниндидер бер бәйрәм төсен алган. Әле дә, төн булуы­на карамастан, вокзал алды ялт итеп тора. Шулай тирә-якны күзәткәндә ул Гошаның бер ышыкта нинди­дер милиционер белән сөйләшеп торуын шәйләде һәм Зиләгә төртеп, ым белән генә шул якка күрсәтте. Зилә дә күрде. Фәйзулла җай гына:

– Милиция янына якын килмә, – дип пышылдады. – Вокзалның теге ягында, бер дүрт йөз-биш йөз метр баргач, язгы суны агызырга дип бетон торбалардан салынган күпер бар. Шул күпер торбалары тимер юллары астыннан үтеп, әллә кайда, шәһәрнең теге ягына барып чыга. Курыкмый кереп кит шуннан. Мин сине торбаның теге башында көтәм. Озатучылар сизмәсен, – дип, Илдарның ботинка бауларын бәйләгән булды. Аны хатынының икенче кулына күчерергә ярдәм итеп булышкан арада әркен генә: – Элек ГАИ мотоцикл белән бастырган чакта Вася белән шул торба эченнән качып котыла идек. Мөгаен, ул торба күпер әле дә бардыр. Бер дә булмаса, авылга ычкын, җил булып оч. Энеләреңә хәбәр ит. Берәр җае чыгар. Хәзер мин игътибарларын җәлеп итәр өчен, тавыш куптарам. Ә син шунда ук поезд астына төш. Уңга йөгер, караңгыга кергәч, кире бу якка чык. Күпер ерак түгел, – дип пышылдады да, үзенең әле генә башына килгән планын тормышка ашыра да башлады. Чөнки вакыт тар. Бер минут соңлау да бөтен уйларын-планнарны челпәрәмә китерәчәк.

Фәйзулла үзләренең сакчыларына:

– Нишләптер тамак кипте. Минералка алып киләм әле, – диде дә, кузгалып китеп тә барды.

(Ахыры бар.)

Фото: Freepik.