Марат КӘБИРОВ. Мәхәббәттән җырлар кала. Повесть (16)

11

Комендант бүлмәсендә кеше бар иде. Гөлзилә аның чыгуын озак кына көтеп утырды. Комендант үзе генә калгач, эчкә үтте. Кыюсыз гына йомышын сөйләп бирде. Озын буйлы, таза гәүдәле чибәр хатын аның сүзләрен тыңлаган уңайга өс-башына күз йөгертте, кызның кулында­гы пакет та игътибарсыз калмады.

– Бүлмәләр белән зур кытлык инде хәзер, – дип сүз башлады ул аннан соң. – Оешмадан да килеп тикшереп кенә торалар. Бернәрсә дә вәгъдә италмыйм шул.

Гөлзилә монда эш уңмасын аңлады аңлавын да, тик борылып чыгып китәргә генә ашыкмады. Хатынның ягымлы тавышымы, кайгыртучан карашымы – менә нәр­сәседер – ярдәм вәгъдә иткән төсле тоелды аңа.

Комендант кызның ялварулы кыяфәтенә ягымлы ел­маю белән җавап бирде:

– Бигрәк үземнең яшь чагыма охшагансың, – диде аннан соң. – Ярдәм итәргә тырышырмын. Иртәгәдән соңга кил әле. Паспортыңны калдырып тор.

Соңгы сүзен комендант кызның кулындагы пакетка карап әйтте. Әмма Гөлзилә моны сизмәде, ул үзенең күч­тәнәч белән керүе турында бөтенләй оныткан иде. Пас­портын комендантның кулына тоттыруга, ишек ачылды.

– Мөмкинме? – дип сорады утыз биш яшьләр тирә­сендәге бер ир.

– Әйдә, әйдә, үтегез.

Гөлзилә бары тик шунда гына пакетны калдырырга кирәген хәтерләде дә, кыяр-кыймас кына, берчә кулындагысына, берчә комендантка карап-карап алды.

– Ярый, хушыгыз! – Комендантның тавышы ишек­не тыштан ябудан башка чара калдырмады.

«Ярый, кәнфитен үзем ашармын, ә шәрабны башка ва­кытта!..» – дип уйлады кыз тулай торак ишеген япканда.

Дөньяның бөтен изге көчләрен чакырып, бүлмә мәсь­әләсенең уңай хәл ителүен теләп ялварды ул кайтканда. Бары тик трамвайдан төшеп фатирына атлаганда гына, йөрәген утлы әрнү телеп үтте: бөтен хезмәт хакы пас­порт эчендә иде бит...

Комендант аларны кире кайтарса ярый да. Югалса­лар, акча алганчы ач йөрергә туры килә инде. Гөлзилә кинәт туктап калды. Чынлап та, хәзер үк кире китәргә кирәк. Комендантка хәлне аңлатырга, бәлки, күчтәнәч­ләрне дә биреп булыр. Ул шулай итте дә. Ләкин комен­дантның бүлмәсе бикле иде. «Яңарак кына урамга чы­гып китте», – дип аңлатты вахтер карчык. Шулай итеп, хезмәт хакының исәнлеген Ходай карамагына тапшы­рырга туры килде.

Иртәгесен бакчада күңелсез хәл килеп чыкты. Бала­ларның берсе егылып борынын канатты. Моның өчен тәр­биячегә дә, Гөлзиләгә дә ару гына өлеш чыгардылар, ак­чаларын кисү, тәртипләрен коллектив алдында тикшерү белән янадылар. Монысы бер хәл иде, кичен теге бала­ның әнисе җәнҗал куптарды. Дөньядагы бер яман сүзне дә калдырмый сүкте, судка бирү белән куркытты, Гөлзиләнең болай да яралы йөрәге бу кадәр рәнҗетүләргә түз­мәде, ул елады да елады. Күз карасы кебек тәрбияләвең­не күрүче дә, исәпкә-санга алучы да юк, ә кечкенә ялгы­шың өчен әнә ничек этлиләр. Яклаучың булса иде яныңда. Һичьюгы, юатучың булса иде. Юк шул... Япа-ялгызы шул Гөлзилә. Әти-әнисе дә, туганнары да, торыр урыны да, ярат­кан эше дә юк аның. Сөйгән яры да еракта. Аның да хәбә­ре юк. Мәхәббәт дигәне дә газап, сагыштан гына тора...

Бакчадан чыккач, кая барырга белми озак басып торды Гөлзилә. Фатирга кайтасы килми. Барырга башка урын да юк инде. Нурия янына... Юк, анда бару да ки­лешмәс. «Кайда урнаштың?» – дип сораса... Әй, сораса ни соң, бер дә әллә кем түгел әле... Ахирәте, дусты... Очрашмаганга да хәтсез вакыт үтте, сөйләшеп, серләшеп утырырлар, күңеле бушап калыр.

Әмма серләшергә насыйп булмады. Нуриянең бүлмә­сенә җитәр-җитмәстән, ишегеннән майка, трикодан гына бер көньяк кешесе килеп чыкты да, карашлары белән Гөлзиләне өйрәнеп, туалет ягына китте. Кыз ни өчендер керергә базнат итмәде, менә шулай кисәк кенә кайтып китәргә дә теләге юк иде. Теге йөнтәс күкрәкле, уртача буйлы, тыгыз-таза гәүдәле ир кабат килеп, Нуриянең бүл­мәсенә кергәч тә, коридор башында бераз көтеп торды. Шун­нан соң гына кайтып китте. Баштарак бераз кәефе кырыл­са да, соңрак Нурия белән очрашмавына шатланып та куй­ды. Гөлзилә сәгатенә карап алды. Кашпировский сеансла­ры беткәндер инде, хәзер фатирга кайтырга да мөмкин.

Саимә карчык табак-савыт җыештыра иде. Гөлзиләнең сәламләвенә дә игътибар бирмичә, ул үз эшен дәвам итте. Мондый битарафлык соңгы вакытларда еш кабат­лана иде. Мондый битарафлык Гөлзилә өчен бөтен усаллыктан да авыррак иде...

Эшләрен бетергәч, Саимә карчык Гөлзиләнең каршы­на ук килеп басты. Аның зәһәрлек белән янган күзләре юньлелек вәгъдә итми иде.

– Акчамны тапмыйм! – диде ул, тәннәрне чемердәтерлек бер астыртын гаепләү белән. – Кергән-чыккан кеше дә булмады...

Гөлзилә катып калды. Аны угрылыкта гаепли түгел­ме соң?!

Гөлзилә карчыкка яңадан бер караш ташлады, ул ша­ярмый иде.

– Кайда куйган идегез соң? – диде кыз, җавапсыз калмас өчен.

Саимә карчыкка бу да ошамады:

– Кайда куйганымны бик яхшы беләм мин. Бик ях­шы беләм. Урынында түгеллеген дә беләм... – Аның күз­ләре: «Син генә! Бары тик син генә!» – дип, Гөлзиләне гаепләп карый иде. Кыз дәшмәде. Эндәшә дә алмас иде, тамагына утырган ачы төер сулыш алырга да ирек бир­мәде хәтта...

Гөлзиләнең төне йокысыз үтте. Аның Саимә карчык өеннән тизрәк котыласы килде. Ләкин бакчага барырга бер генә теләге дә юк иде. Ул үзенә урын тапмады. Бу дөньяда бер кирәге дә булмаган артык җан итеп тойды үзен. Эх, асылын да үл идең, ичмасам. Шулчак ул үзен табутта итеп күрде. Әллә күпме халык җыелган. Бары­сының да күзләрендә яшь. Хәтта Саимә карчык та елый. «Нахак бәла якканым өчен кичер, балакаем», – дип яшь түгә. Ә Таһир... Таһирның чәчләре агарган, күп елау­дан күзләре шешенгән, үзе ябыгып, саргаеп калган. Ул менә-менә акылыннан шашар төсле тоела. Бик әйбәт! Шул кирәк сезгә! Шул кирәк сезгә! Тере чагымда аз гына игъти­барлырак булсагыз, бәлки, бүген дә сөенешеп-көлешеп яшәр идек әле. Ә хәзер... Елагыз... Елагыз да сабак алыгыз...

Бакчага җиткәнче шулай уйланып барды кыз. Эшкә тотынгач, бераз онытылып торды. Әмма бүген балалар белән җандашланып китә алмады. Үзен кеше итеп түгел, явыз хатыннарның балалары уйный торган уенчык итеп тойды. Хезмәте шул тиклем дә түбән, чиркангыч булып күренде...

Бүген комендантка керергә кирәк иде. Бүлмә булы­рына әлләни ышаныч юк. Хет акчасын сорап алыр да Саимә карчыкның йөзенә бәрер: «Мә, – дияр, – күргәнең-күрмәгәнең шушы булсын?!» Һәм әйберләрен җыяр да чыгып китәр. Кая? Хәер, кая булса да барыбер түгел­мени?.. Ялгызлык һәм өметсезлек сазлыгыннан да авыр­рак тагы нәрсәсе бар дисең бу дөньяның?..

(Дәвамы бар)

Фото: migrantinform.ru